Podróż filmowym szlakiem zaczynamy od Dworu Artusa, który stoi przy Rynku Staromiejskim. Dwór jest symbolem dawnej potęgi miasta, a rynek – sercem i „salonem” Torunia. To najlepsze miejsce by zacząć odkrywać „Filmowy Toruń”. Początek trasy znajdziecie na… chodniku przy wejściu do Dworu Artusa. Zatrzymajcie się, spójrzcie w dół, a waszym oczom ukaże się dłuuugi ciąg wykonanych z brązu… ciasteczek!

Piernikowa Aleja Gwiazd

Te ciasteczka to najsłynniejsze, toruńskie pierniki – „katarzynki”. Przed Dworem Artusa tworzą one „Piernikową Aleję Gwiazd” zainicjowaną w 2003 roku wspólnie przez Urząd Miasta Torunia oraz producenta toruńskich pierników – Fabrykę Cukierniczą „Kopernik”. Co roku „katarzynką” honorowane są dwie wybitne postacie związane z miastem (nie tylko filmowcy!).

Swoje „pierniki sławy” posiada już kilku znanych aktorów pochodzących z Torunia. Żeby nikogo nie urazić wymienimy ich alfabetycznie: Olga Bołądź (Latające świnie, „Służby specjalne), Bogusław Linda (Psy, Kobieta samotna, Przypadek, Powidoki), Joanna Koroniewska (Na dobre i na złe, Cold Kenya), Małgorzata Kożuchowska (Kiler, M jak miłość) i Grażyna Szapołowska (Krótki film o miłości, Nadzór, Magnat). Zapewne wielu z Was nie wiedziało, że wszyscy oni są związani z Toruniem. A to przecież nie koniec tej wyliczanki.

Festiwal Tofifest, który wymyślił trasę „Filmowy Toruń”, co roku honoruje wybitnych twórców kina związanych z regionem kujawsko – pomorskim. Pod niezmiennym patronatem prezydenta Torunia Michała Zaleskiego, podczas Tofifest przyznawana jest im nagroda „Flisaka”. Jej laureatką jest m. in. wspomniana Olga Bołądź, ale otrzymali ją też inni torunianie znani z ekranu: Piotr Głowacki (Bogowie, 80 milionów, Dom zły), Magdalena Czerwińska (Demakijaż, Daas, Wojna polsko-ruska), Tomasz Wasilewski (Płynące wieżowce, Zjednoczone stany miłości, zdobywca Srebrnego Niedźwiedzia Berlinale), Jakub Gierszał (Nieulotne, Córki dancingu, Pokot).

Bogusław Linda jest zaś laureatem Złotego Anioła Tofifest za niepokorność twórczą. Nie zmieścilibyśmy się na 20 ekranach gdybyśmy chcieli opisać wszystkich filmowców związanych z naszym miastem. Ale kto wie, być może kiedyś się na to porwiemy!

Wśród „katarzynek” jest jeszcze jedna związana z kinem, to „pierniczek” Marka Żydowicza, pomysłodawcy i dyrektora Festiwalu Filmowego Camerimage honorującego operatorów filmowych, odbywającego się w sąsiedniej Bydgoszczy.

Piernikowa Aleja Gwiazd 2015: Piotr Głowacki

Piernikowa Aleja Gwiazd 2015: Piotr Głowacki (fot.: torun.pl)

 


Dwór Artusa i Rynek Staromiejski

Co tu kręcono?

Oba miejsca kilkukrotnie były bohaterami filmów.

 

  • „Rok spokojnego Słońca”

Rok spokojnego Słońca Dowiedz się więcej Krzysztof Zanussi Dowiedz się więcej

Pierwszy film jaki kręcono w Dworze Artusa realizowała w 1984 roku ekipa Krzysztofa Zanussiego. Reżyser skorzystał z wnętrz Sali Wielkiej. Ówcześnie zresztą mającej „szlif stołówki zakładowej” i pozbawionej wszystkich tych przebogatych dekoracji i złoceń jakie możemy oglądać obecnie. Dlatego też w nagrodzonym Złotym Lwem w Wenecji (1985) filmie trudno jest rozpoznać wnętrza Dworu podczas sceny potańcówki, w której uczestniczą główni bohaterowie. Zanussi wykorzystał też plenery, zrujnowanej wtedy, zabudowy ulicy Podmurnej (o tym piszemy TUTAJ). „Rok spokojnego Słońca” opowiada o „miłości niemożliwej” jaka zrodziła się pomiędzy polską repatriantką (Maja Komorowska) i amerykańskim żołnierzem (Scott Wilson), gdzieś na świeżo opanowanych „Ziemiach Odzyskanych” w 1945 roku.

 

  • „Kto nigdy nie żył”

Kto nigdy nie żył Dowiedz się więcej Andrzej Seweryn Dowiedz się więcej

Zdjęcia do „Kto nigdy nie żył” Andrzeja Seweryna realizowano w 2005 roku. Dwór Artusa i Rynek „grają” tam miejsce spaceru po mieście głównego bohatera – księdza Jana (Michał Zebrowski). Film Seweryna był debiutem reżyserskim tego wielkiego aktora. Opowiadał o duszpasterzu młodych narkomanów, który w pewnym momencie odkrywa, że zaraził się wirusem HIV. To zupełnie zmienia jego sposób postrzegania świata. Ważniejsze „role” zagrały w tym filmie inne toruńskie miejscówki: Pod Krzywą Wieżą, nadbrzeża Wisły i okolice Dworu Mieszczańskiego.

 

  • „Lekarze”

Lekarze Dowiedz się więcej

W popularnym serialu telewizji TVN z lat 2012 – 2014, Dwór Artusa został przemianowany na Urząd Miasta Torunia. W kadrach pojawiała się m.in. przepiękna klatka schodowa, która w rzeczywistości nie prowadzi do gabinetów urzędników miejskich, lecz do jednej z najbardziej reprezentacyjnych sal Torunia – Sali Wielkiej.

 

  • „Panoptikon”

Panoptikon Dowiedz się więcej Marcin Gładych Dowiedz się więcej

Zarówno wnętrza Dworu, jak i plenery Rynku Staromiejskiego wykorzystała w 2010 roku ekipa filmu „Panoptikon” w reżyserii Marcina Gładycha. Niezależny, pełnometrażowy film opowiadał o stuleciu historii Torunia widzianym z perspektywy ludzi więzionych w toruńskim areszcie śledczym zwanym „Okrąglakiem”.

Tu ciekawostka: podczas zdjęć do „Epizodu 1939”, realizowanych na Rynku Staromiejskim i wieży Ratusza, Marcin Gładych wywołał spory skandal. Pierwsze ujęcia przewidywały bowiem pokazanie hitlerowskich flag powiewających nad zdobytym miastem. Niestety spora grupa Torunian nie wiedziała, że to plan filmowy i uznała ten akt za wyskok neonazistów. Wezwano policję, pojawiła się też straż miejska. Na szczęście „incydent” zakończył się polubownie. Część zdjęć do „Epizodu 1939” nakręcono także we wnętrzach Dworu Artusa.

Marcin Gładych jeszcze raz „najechał” Dwór ze swoją ekipą, rozpoczynając zdjęcia do filmu „Trzynasty miesiąc” o Brunonie Schulzu. W Dworze nakręcono zdjęcia odważne, mające obrazować pełne erotyki i perwersji prace graficzne Schulza. Na razie jednak na tym się zakończyło, a produkcja przeszła w etap hibernacji.

"Trzynasty miesiąc", reż. Marcin Gładych, fot. Adam Fisz

„Trzynasty miesiąc”, reż. Marcin Gładych, fot. Adam Fisz

 

  • „Excentrycy”

Excentrycy Dowiedz się więcej Janusz Majewski Dowiedz się więcej

Piękne ujęcia Rynku Staromiejskiego i Sali Wielkiej Dworu Artusa mogliśmy obejrzeć w filmie Janusza Majewskiego „Excentrycy, czyli po słonecznej stronie ulicy” z 2015 roku. Na planie pojawiły się gwiazdy: Maciej Stuhr, Sonia Bohosiewicz, Wiktor Zborowski, Wojciech Pszoniak i debiutująca Natalia Rybicka. Ta słodko-gorzka historia o jazzie wdzierającym się jak huragan w szarość stalinowskiej Polski lat 50. otrzymała wiele nagród na festiwalu w Gdyni.

 


Rynek i Dwór – parę słów o nich samych

Rynek. Po pierwsze – nie nazywajcie go „Starym Rynkiem”, bo to jest rynek, samodzielnego w średniowieczu, Starego Miasta Torunia. Stąd właściwa nazwa to „Rynek Staromiejski”, w odróżnieniu od leżącego 1.5 km dalej „Rynku Nowomiejskiego”, czyli rynku Nowego Miasta Torunia. Dziś zatarł się sens tych dwóch nazw, bo podział na osobne organizmy zanikł dawno temu i terminem „Stare Miasto” obejmujemy cały zespół toruńskiej Starówki.

Dwór Artusa. Budynek, który oglądamy dzisiaj powstał w 1891 roku wg projektu radcy miejskiego Rudolfa Schmidta. Utrzymany jest w stylu historyzującym, łączącym elementy neomanieryzmu niderlandzkiego i neogotyku. Wnętrza utrzymane są w stylu bogatego historyzmu. Obiekt zastąpił swojego „starszego brata”. Był nim gotycki Dwór Artusa stojący w tym miejscu od XIV do XIX wieku. Obecnie jest siedzibą Centrum Kultury „Dwór Artusa”, w których odbywają się co roku dziesiątki wydarzeń kulturalnych.

Flisak – „tofikowy ślad”. Na Rynku znajdziecie też uroczy pomniczek z fontanną poświęcony toruńskiemu Flisakowi. Wg legendy wyprowadził on z miasta tysiące żab, które spadły na Toruń jak plaga egipska. Na tym pomniku wzorowana jest statuetka nagrody Flisak Tofifest przyznawana filmowcom z naszej „Małej Ojczyzny”.

Poza tym zwróćcie uwagę na:

  • największy w Polsce gotycki ratusz. Jego budowę zapoczątkowano w XIII wieku, a ukończono w wieku XVI (jeżeli nie liczyć późniejszych przebudów i zmian). Potężna budowla była świadkiem wielu wydarzeń historycznych, m.in. w jej komnatach zmarł król Rzeczpospolitej Jan Olbracht. Obecnie mieści się tu Muzeum Okręgowe.
  • pomnik Mikołaja Kopernika z 1853 roku
  • rokokową Kamienicę Pod Gwiazdą należącą w XVI wieku do wielkiego humanisty Kallimacha, nauczyciela synów Kazimierza Jagiellończyka
  • kościół Św. Ducha (Jezuitów). Barokowa budowla z końca XVIII wieku stanęła tu według projektu torunianina, architekta Efraima Schroegera, jako zbór ewangelicki. Potem przejęli ją katolicy i dobudowali obecną wieżę, zachowując jednak charakter stylu architektonicznego
  • monumentalną świątynię NMP. Zbudowany w XIV wieku jako siedziba zakonu Franciszkanów jest obecnie prawdziwym skarbcem dzieł sztuki średniowiecznej i nowożytnej.
  • rzeźbę osła, które de facto jest kopią stojącego w tym samym miejscu kilkaset lat temu średniowiecznego… pręgierza (miejsca wymierzania kar przestępcom)

Lokalizacja

Adres:

Rynek Staromiejski 6, Toruń

GPS:

53.009925913315, 18.604456186295